Poradniki medyczne

MENOPAUZA

JAKĄ ROLĘ ODGRYWAJĄ ESTROGENY W ORGANIZMIE KOBIETY?

Estrogeny są hormonami niezbędnymi dla prawidłowego rozwoju kobiety: wykształcenia narządu rodnego, gruczołów piersiowych, kobiecego typu owłosienia oraz prawidłowego przebiegu cyklu miesiączkowego i ciąży. Udowodniono, że duża część komórek i tkanek organizmu ma receptory dla estrogenów, to znaczy struktury wrażliwe na ich działanie. Poza narządem rodnym i gruczołami piersiowymi estrogeny oddziaływują na mózg, układ sercowo - naczyniowy, kości, skórę i wiele innych narządów. Od pokwitania do okresu menopauzy (tj. ostatniej miesiączki) głównym źródłem estradiolu są jajniki. Po menopauzie aktywność jajników ustaje. Pojawia się niedobór estradiolu i progesteronu.

CO TO JEST PRZEKWITANIE?

Przekwitanie, czyli klimakterium oznacza okres zanikania czynności kobiecych gruczołów płciowych wydzielania wewnętrznego - jajników.

Menopauza - czyli ostatnia miesiączka, występuje około 50 r.ż.

JAKIE SĄ OBJAWY PRZEKWITANIA?

Doświadczenia kobiet, które przebyły menopauzę są bardzo różne, ponieważ niektóre kobiety odczuwają bardzo nasilone objawy niedoboru estrogenów, podczas gdy inne w ogóle ich nie doświadczają.

Do częstych objawów przekwitania należą:

  • Uderzenia gorąca, nocne zlewne poty, zmiany skórne
  • Skóra wiotczeje, staje się cienka i sucha, pojawia się dokuczliwe swędzenie, łatwo pękają skórne naczynia krwionośne - powstają sińce, piersi wiotczeją i zmieniają kształt; włosy stają się słabsze, łatwo wypadają.
  • Zmiany zanikowe układu moczowo-płciowego
  • Uczucie suchości, świąd, nawracające zakażenia pochwy i dróg moczowych, nietrzymanie moczu, bolesność towarzysząca stosunkom płciowym.
  • Zaburzenia psychiczne
  • Bezsenność, zaburzenia pamięci i koncentracji, zmienność nastroju, depresja.
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Miesiączki stają się krótsze, skąpe i nieregularne, mogą też pojawiać się obfite, przedłużone krwawienia, wymagające zasięgnięcia porady lekarza ginekologa. Ostatnia miesiączka (menopauza) przypada zwykle około 50 roku życia. Uwaga: w każdym, nawet bardzo nieregularnym cyklu, może dojść do jajeczkowania i kobieta może zajść w ciążę.

PÓŹNE NASTĘPSTWA PRZEKWITANIA

  • Osteoporoza, czyli odwapnienie kości.
  • Bóle pleców, kończyn, sztywność i obrzmienie stawów, skrzywienie kręgosłupa, złamania kości
  • Choroby układu krążenia - choroba wieńcowa, udar mózgu i inne.
  • Estrogeny produkowane przez jajniki spełniają nie tylko funkcję hormonów płciowych, ale także chronią kobiety przed schorzeniami układu krążenia - działają przeciwmiażdżycowo. Po menopauzie protekcyjny wpływ na układ sercowo - naczyniowy ustaje. Właśnie choroby układu krążenia stanowią najpoważniejszy problem zdrowotny kobiet po okresie przekwitania.

CZY MOŻNA ZAPOBIEC OBJAWOM I NASTĘPSTWOM USTANIA HORMONALNEJ CZYNNOŚCI JAJNIKÓW?

Jest to możliwe poprzez zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej po menopauzie. Hormonalne leczenie zastępcze polega na stosowaniu naturalnych estrogenów (identycznych z produkowanymi przez jajniki) oraz progesteronu (identycznego z naturalnym hormonem kobiecym lub progestagenów syntetycznych). Estrogeny i progesteron powinny być stosowane w minimalnych skutecznych dawkach.


JAKIE ZNACZENIE MA SPOSÓB PODAWANIA ESTROGENÓW?

W hormonalnej terapii zastępczej estrogeny podaje się najczęściej doustnie (tabletki) lub drogą przezskórną (plastry).

Uzupełnianie niedoboru hormonów przy pomocy plastrów ma wiele zalet:

Plastry zawierają estradiol - hormon identyczny z produkowanym przez jajniki. Plastry gwarantują stałe równomierne uwalnianie estradiolu. Umożliwiają dokładny, indywidualny dobór dawki dla każdej kobiety. Nie obciążają przewodu pokarmowego i wątroby. Nie wpływają na przebieg kamicy żółciowej. Nie wpływają niekorzystnie na przebieg nadciśnienia tętniczego. Nie zwiększają w takim stopniu jak tabletki, ryzyka rozwoju zmian zakrzepowych. Dzienna dawka hormonów jest około 40 razy mniejsza niż w podobnie działających tabletkach. Są wygodne w stosowaniu - plastry nakleja się tylko 2 razy w tygodniu.

Plastry wykonane w technologii matrix ( np. ESTROPLAST) zapewniają dodatkowo wysoki komfort stosowania:

Są niewielkie, bardzo cienkie i całkowicie przezroczyste - a więc niewidoczne pod bielizną. Doskonale przylegają do skóry - nie odklejają się podczas kąpieli, umożliwiają pływanie i uprawianie innych sportów. Nie zawierają alkoholu dzięki czemu nie powodują podrażnień skóry. Są podzielne.

CZY HORMONALNE LECZENIE ZASTĘPCZE JEST SKUTECZNE?

HTZ zawsze przynosi poprawę kobiecie cierpiącej z powodu dolegliwości okresu przekwitania. Ustępują uderzenia gorąca, przykre uczucie suchości i pieczenia w pochwie, łatwiej kontrolować trzymanie moczu. Mijają związane z przekwitaniem zaburzenia nastroju i bezsenność. HTZ w znacznym stopniu hamuje rozwój osteoporozy, zapobiegając złamaniom kości i poważnym następstwom tych złamań. Zwiększona umieralność kobiet po przekwitaniu z powodu następstw miażdżycy (np. udar mózgu, zawał serca) dzięki hormonalnej terapii zastępczej może zostać zredukowana nawet o połowę.

CZY LECZENIE HORMONALNE MA WPŁYW NA ŻYCIE SEKSUALNE?

Niektóre kobiety w okresie menopauzy odczuwają dolegliwości bólowe podczas stosunku, związane z suchością pochwy. HTZ może temu zapobiec. Popęd płciowy uwarunkowany jest wieloma czynnikami, a hormony są jednym z nich. Może się on zwiększyć podczas stosowania HTZ, ale pod uwagę należy także brać pozostałe czynniki.

CZY WSZYSTKIE KOBIETY PO MENOPAUZIE MOGĄ STOSOWAĆ ESTROGENY JAKO HORMONALNĄ TERAPIĘ ZASTĘPCZĄ?

Zdecydowana większość tak. Jedynie w rzadkich sytuacjach klinicznych i stanach chorobowych kobieta nie może stosować estrogenów. Należą do nich: okres ciąży i laktacji podejrzenie raka sutka i trzonu macicy krwawienia z narządu rodnego o niewyjaśnionej przyczynie ciężka niewydolność wątroby czynny proces zatorowo - zakrzepowy

KIEDY ROZPOCZĄĆ HORMONALNE LECZENIE ZASTĘPCZE?

Najlepiej bezpośrednio lub zaraz po ustaniu miesiączkowania. Uzyskane wyniki leczenia są wtedy najlepsze.

JAK DŁUGO NALEŻY KONTYNUOWAĆ HORMONALNE LECZENIE ZASTĘPCZE?

Minimalny okres leczenia zastępczego, wystarczający do usunięcia wczesnych objawów przekwitania (uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia psychiczne) wynosi zwykle dwa lata.

Aby zapobiec późnym następstwom przekwitania - osteoporozie i miażdżycy, w przekonaniu większości lekarzy, konieczne jest stosowanie HTZ przez okres przynajmniej 5 lat.

Im dłuższy jest czas leczenia, tym lepsze efekty i tym później wystąpią następstwa przekwitania.

JAKIE SĄ OBJAWY NIEPOŻĄDANE TAKIEGO LECZENIA?

  • Zdecydowana większość kobiet dobrze toleruje leczenie. Jednakże w części przypadków mogą wystąpić objawy niepożądane.
  • Najczęściej pojawiają się one na początku leczenia i ustępują w czasie dalszej terapii.
  • Spotyka się kurcze mięśni nóg, niewielkiego stopnia obrzmienie lub bolesne napięcie piersi, rzadziej niewielkie nudności spowodowane brakiem równowagi hormonalnej między estrogenami a progesteronem.
  • W przypadku stosowania nowoczesnych plastrów wyjątkowo rzadko obserwuje się miejscowe podrażnienia skóry.
  • Pojawienie się nieregularnego plamienia lub krwawienia z dróg rodnych wymaga zawsze konsultacji lekarza ginekologa.

Zmiany ciężaru ciała

Na początku leczenia może dochodzić do zatrzymania wody w ustroju kobiety i przyrostu masy ciała. Objaw ten prawie nie występuje przy niskich dawkach stosowanych w plastrach, zwykle ustępuje w czasie dalszej terapii.

Nadciśnienie

Ryzyko wystąpienia zwyżki ciśnienia tętniczego jest mniejsze przy stosowaniu plastrów z estrogenami, niż przy stosowaniu tabletek. U kobiet, u których nadciśnienie pojawiło się wraz z menopauzą - często ulega ono obniżeniu pod wpływem plastrów z estrogenami.

Choroba zakrzepowa, zawał serca, udar mózgu

Naturalne estrogeny stosowane w HTZ wywierają ochronne, przeciwmiażdżycowe działanie - zmniejszając znacząco ryzyko zawału serca lub udaru mózgu. Niskie dawki estrogenów podawanych w postaci plastrów nie zwiększają ryzyka chorób zakrzepowych.

Nowotwory

Kobiety stosujące w przeszłości same estrogeny narażone były na przerost śluzówki macicy, nieregularne krwawienia i zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów endometrium. Aby temu zapobiec, lekarze dodatkowo polecają stosowanie innego żeńskiego hormonu płciowego - progesteronu (identycznego z naturalnym lub niekiedy odpowiedników syntetycznych). Progesteron równoważy wpływ estrogenów na macicę i sutki - mówimy więc o zrównoważonej terapii hormonalnej. Tak prowadzona terapia nie zwiększa ryzyka zachorowania na nowotwory macicy i sutka. Większość lekarzy zgadza się z poglądem, że może być ona bezpiecznie prowadzona przez okres 5 lat. Jeżeli masz zamiar przyjmować HTZ przez okres dłuższy niż 5 lat lub niepokoisz się o siebie, porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem.

Krwawienia

Hormonalna terapia zastępcza może podtrzymywać występowanie regularnych krwawień przypominających miesiączki - nie są one powodem do niepokoju. Plastry umożliwiają również dobór schematu leczenia ,,bez krwawień" - krwawienia zanikają wtedy po 2-3 miesiącach terapii.


 

O CZYM NATYCHMIAST INFORMOWAĆ LEKARZA PODCZAS STOSOWANIA HTZ?

Jeśli zauważysz choćby jeden z wymienionych objawów powinnaś natychmiast skontaktować się ze swoim lekarzem:

Nietypowo występujące plamienie/krwawienie lub innego rodzaju wysięk z pochwy Krwawienie z pochwy występujące po stosunku Guzki w obrębie piersi.

JAKIEJ KONTROLI WYMAGA KOBIETA LECZONA ESTROGENAMI?

Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia zaleca się przeprowadzenie badania fizykalnego: palpacyjna ocena gruczołów piersiowych i badanie ginekologiczne. Wskazane jest wykonanie badania USG narządu rodnego i mammografii.

  • Badanie cytologiczne

Wszystkie kobiety powinny regularnie wykonywać badania cytologiczne. Podczas stosowania HTZ nie trzeba wykonywać dodatkowych badań cytologicznych.

  • Mammografia

Kobiety po 50 roku życia powinny regularnie wykonywać badanie mammograficzne. Kobiety, które stosują HTZ powinny wykonywać takie badanie raz w roku. Jeśli zauważysz jakiekolwiek zmiany w swoich piersiach albo wybadasz guzek, zwróć się o poradę do lekarza.

  • Badanie piersi

Wszystkie kobiety bez względu na to, czy stosują leczenie hormonalne, powinny badać swoje piersi i zwracać uwagę na potencjalne zmiany. Jeśli podejrzewasz guzek lub w jakiś sposób Twoje piersi wydają Ci się zmienione, zgłoś się do lekarza.

CO MOŻE SIĘ WYDARZYĆ, GDY PRZERWIESZ LECZENIE HORMONALNE?

Jeżeli HTZ zostanie gwałtownie przerwana objawy wypadowe mogą powrócić. Po ustaniu jawnych objawów przekwitania zaprzestanie leczenia spowoduje powrót takich dolegliwości, jak suchość i pieczenie w pochwie, nietrzymanie moczu. W takiej sytuacji lekarz może zalecić np. miejscowe stosowanie preparatów estrogennych (krem, globulki).

CZY W TRAKCIE STOSOWANIA TERAPII HORMONALNEJ MOŻNA PRZYJMOWAĆ INNE LEKARSTWA?

Estrogeny - przede wszystkim estradiol, można stosować razem z większością leków.

Wszelkie wątpliwości wyjaśni Ci Twój lekarz.

 

CO JESZCZE MOŻNA ZROBIĆ, BY CZUĆ SIĘ ZDROWO?

  • WŁAŚCIWA DIETA

Kobiety i mężczyźni w miarę upływu lat mają skłonności do spożywania większej ilości pokarmów, niż organizm potrzebuje, co powoduje wzrost masy ciała. Zdrowa, urozmaicona dieta powinna zawierać prawidłowe ilości tłuszczy, węglowodanów, protein oraz soli mineralnych i witamin. Produkty mleczne są bogate w wapń, ale niektóre zawierają dużą ilość tłuszczu. W diecie należy preferować chude mleko i twarożki zamiast tłustych, żółtych serów. Niskosłodzone, niskokaloryczne jogurty są szczególnie polecane jako źródło wapnia.

Źródłem pełnowartościowego białka jest mięso ryb, kurczaków, fasola i orzechy. Należy zrezygnować z czerwonego mięsa i jaj. Każdy widoczny tłuszcz należy usunąć przed gotowaniem. Dieta bogata w tłuszcze sprzyja powstawaniu nowotworu piersi i jelita grubego. Włóknik i substancje niewchłanialne w jelicie działają ochronnie. Warzywa, owoce, kasze oraz chleb pełnoziarnisty są doskonałym źródłem włóknika.

  • AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Regularne ćwiczenia fizyczne poprawiają krążenie oraz wzmacniają kości. Osoby aktywne fizycznie są zwykle bardziej energiczne i pogodne, rzadziej występują u nich choroby serca. Brak aktywności fizycznej to krzywda wyrządzana naszemu organizmowi. Szybki, godzinny spacer, jazda na rowerze, jogging, tańce lub pływanie pozwalają utrzymać prawidłową kondycję i wygląd. Aktywność fizyczna powinna być różnorodna i obejmować trzy najbardziej obciążone obszary kostne: przedramiona, kręgosłup i uda. Po zakończeniu nawet męczących ćwiczeń wzrasta poziom pewnych substancji chemicznych w mózgu, które wpływają na lepsze samopoczucie. Osoby, które ćwiczą nieregularnie powinny stopniowo uaktywniać się fizycznie.Krótki spacer zamiast jazdy samochodem, wchodzenie po schodach zamiast jazdy windą. Jeżeli któraś z tych czynności jest zbyt męcząca, należy z niej zrezygnować.

NALEŻY ZREZYGNOWAĆ Z PALENIA TYTONIU. ALKOHOL MOŻNA SPOŻYWAĆ W UMIARKOWANYCH ILOŚCIACH.

SCHEMATY STOSOWANIA HTZ 






   

 

SPOSÓB UŻYCIA PLASTRÓW 

1. Otwórz opakowanie i wyjmij plaster.
2. Usuń metalizowaną folię.

3. Przylep plaster poniżej talii (na pośladku) i przytrzymaj przez kilka sekund.

Jak należy naklejać plaster?

Plaster należy naklejać na czystą, suchą skórę, unikając miejsc uszkodzonych. Nie należy używać talku, ani kremu bezpośrednio przed naklejeniem plastra. Za każdym razem plaster należy nakleić na inną okolicę skóry.

Jak usuwać plaster?

Plaster odkleja się najłatwiej po kąpieli. Zużyty plaster złóż na pół i wyrzuć w bezpieczne miejsce. Ślady po plastrze można usunąć za pomocą oliwki dla dzieci.

Czy można się kąpać mając naklejony plaster?

Tak. Nie powinno to mieć wpływu na plaster.

Co zrobić, jeśli zapomnę zmienić plaster?

Naklej nowy plaster, jak tylko sobie przypomnisz. Zmień go na kolejny w dniu, w którym to zwykle robisz.


Serwis Grupy Adamed używa plików „cookies”. Więcej informacji o zastosowaniu i sposobie działania plików
„Cookies”znajduje się w naszej nocie prawnej. Dalsze korzystanie z witryny oznacza akceptację warunków.